dr n. med. i n. o zdr. Bartosz Polski
Tympanometria jest jednym z badań wchodzących w skład audiometrii impedancyjnej. Realizowana jest w formie akustycznego pomiaru zmian prędkości i ciśnienia akustycznego w przewodzie słuchowym zewnętrznym. Na podstawie tych parametrów urządzenie pomiarowe (tympanometr) pozwala ocenić w jakim stopniu błona bębenkowa jest podatna na zmiany ciśnienia powietrza, generowane w zewnętrznym przewodzie słuchowym i jak odbija dźwięk. Ściśle rzecz biorąc, ocena podatności błony bębenkowej mierzona jest automatycznie przez sondę, szczelnie umieszczoną w przewodzie słuchowym zewnętrznym, która jednocześnie emituje ton kalibracyjny o częstotliwości 226Hz (u noworodków i niemowląt sugerowana częstotliwość tonu wynosi 1000Hz), generuje zmiany ciśnienia powietrza i mierzy natężenie fali dźwiękowej odbitej od błony bębenkowej. Sonda pomiarowa wyposażona musi być zatem w głośnik, mikrofon i pompę służącą do generowania wspomnianych zmian ciśnienia powietrza. Urządzenie pomiarowe, w automatyczny sposób odnotowuje zatem przy jakim ciśnieniu powietrza (pomiar najczęściej w zakresie od -400daPa do +200 daPa) błona bębenkowa odbija jak najmniej dźwięków (tj. przepuszcza je dalej do ucha środkowego). Tym samym pozwala wyznaczyć ciśnienie powietrza (szczyt krzywej tympanometrycznej – TPP) panujące w uchu środkowym Pacjenta. W rezultacie uzyskuje się wykres nazywany tympanogramem.
Tympanometria, jak cała audiometria impedancyjna jest badaniem obiektywnym i nie wymaga czynnej współpracy ze strony Pacjenta. Należy jedynie zadbać o możliwość przeprowadzenia pomiarów w ciszy i spokoju. Przy zasadniczo czystym i drożnym przewodzie słuchowym zewnętrznym. Wykonując pomiar tympanometryczny, który z reguły twa klika sekund, pacjent powinien być biernie współpracujący. Spokojny, nie wyrywający sondy z przewodu słuchowego, nie ruszający nadmiernie głową, nie plączący. Może wręcz spać. Co niejednokrotnie jest dużym ułatwieniem w przypadku diagnostyki małych dzieci i niemowląt (często dopuszcza się również wykonywanie badania tympanometrycznego podczas karmienia piersią). De-facto, w trakcie kilkusekundowego pomiaru Pacjent nie powinien przełykać śliny, mówić, płakać, etc. W diagnostyce najmłodszych pacjentów często przydatne jest wcześniejsze przygotowanie i pozytywne nastawienie do badania. A wręcz zabawowa próba badania w domu…
W ocenie tympanogramu należy zwrócić uwagę nie tylko na sam wykres, ale również na cztery parametry, które pozwalają wiarygodnie zinterpretować wyniki:
Tympanometria służy do oceny funkcjonowania ucha środkowego, w tym błony bębenkowej. W trakcie badania do przewodu słuchowego wprowadza się sondę, która szczelnie zamyka jego ujście. Urządzenie podaje do ucha cichy ton, a następnie stopniowo zmienia ciśnienie powietrza. Rejestrowana jest reakcja błony bębenkowej na te zmiany, a uzyskane dane przedstawiane są w postaci wykresu — tympanogramu. Sam pomiar trwa zazwyczaj tylko kilka sekund.
Nie, tympanometria jest badaniem nieinwazyjnym i zazwyczaj nie powoduje bólu. Końcówka sondy zostaje umieszczona w przewodzie słuchowym i musi go szczelnie zamknąć, aby urządzenie mogło wykonać pomiar. Można wtedy poczuć lekkie rozpieranie lub zmianę ciśnienia w uchu, ale samo badanie trwa zwykle zaledwie kilka sekund.
Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania. Ważne jest jednak, aby przewód słuchowy był drożny i wolny od zalegającej woskowiny lub innych przeszkód. Podczas pomiaru trzeba zachować spokój i w miarę możliwości nie poruszać głową. Nie należy też mówić, przełykać ani płakać, ponieważ może to utrudnić prawidłowe wykonanie pomiaru.
Tak. Tympanometria może być wykonywana także u niemowląt i małych dzieci. Nie wymaga od dziecka rozpoznawania dźwięków ani udzielania odpowiedzi, dlatego jest przydatna w diagnostyce najmłodszych pacjentów. Pomiar trwa bardzo krótko, a u spokojnego dziecka można go wykonać nawet podczas snu.
Tympanogram jest graficznym zapisem wyniku badania. Specjalista bierze pod uwagę między innymi położenie szczytu krzywej, jej wysokość i kształt oraz objętość przewodu słuchowego. Parametry te dostarczają informacji o podatności błony bębenkowej, ciśnieniu w uchu środkowym i warunkach panujących w przewodzie słuchowym.
Nieprawidłowy wynik może wskazywać na problemy związane z uchem środkowym lub zewnętrznym. Tympanometria bywa pomocna między innymi przy podejrzeniu płynu w uchu środkowym, zaburzeń drożności trąbki słuchowej, podciśnienia w jamie bębenkowej czy zmian w obrębie błony bębenkowej. Wynik może również dostarczyć informacji sugerujących inne zaburzenia przewodzenia dźwięku.
Nie zawsze. Tympanometria ocenia przede wszystkim funkcjonowanie ucha środkowego i zachowanie błony bębenkowej. Prawidłowy tympanogram nie wyklucza więc niedosłuchu wynikającego z problemu w dalszej części drogi słuchowej. Dlatego w razie potrzeby wynik tympanometrii zestawia się z innymi badaniami, np. audiometrią tonalną.
Wyniki tympanometrii mogą mieć różny kształt. W podstawowej klasyfikacji wyróżnia się przede wszystkim tympanogramy typu A, B i C, a także ich odmiany, takie jak As, Ad, Be, C1 czy C2. Poszczególne typy krzywych mogą wskazywać na różne warunki panujące w uchu środkowym. Ich znaczenie powinien ocenić specjalista, uwzględniając również objawy i pozostałe wyniki badań.
Nie. W przeciwieństwie do audiometrii tonalnej czy słownej tympanometria nie wymaga aktywnego reagowania na dźwięki. Urządzenie samo wykonuje pomiar i rejestruje reakcję układu słuchowego na zmiany ciśnienia oraz podawany sygnał. Pacjent powinien jedynie spokojnie siedzieć lub leżeć i pozwolić na prawidłowe wykonanie pomiaru.
Badanie może być pomocne przy częstych infekcjach uszu, uczuciu zatkania ucha, pogorszeniu słuchu czy podejrzeniu problemów z uchem środkowym. Często wykonuje się je również u dzieci, u których występują nawracające choroby uszu lub trudności ze słyszeniem. Tympanometria może stanowić uzupełnienie diagnostyki słuchu i pomóc ustalić, czy przyczyną problemu jest zaburzenie przewodzenia dźwięku.
