Bębenek w uchu stanowi barierę między uchem zewnętrznym a środkowym. Do pęknięcia błony bębenkowej dochodzi wskutek przedziurawienia lub rozdarcia bębenka. Wśród przyczyn specjaliści wymieniają zapalenie ucha środkowego, zmiany ciśnienia, urazy ucha lub głowy czy bardzo wysokie dźwięki. Poznaj objawy pęknięcia błony bębenkowej (również u dziecka). Dowiedz się, kiedy warto udać się do lekarza. Jakie rozwiązania medycyna oferuje na tę chorobę? To wszystko znajdziesz w artykule.
Bębenek w uchu - prawidłowy obraz
Prawidłowa błona bębenkowa:
- ma grubość 0,1 mm,
- jest przy tym bardzo wytrzymała,
- może być przezroczysta, ale u części osób ma kolor białawy lub jest mleczna (matowa),
- składa się z części napiętej (grubszej) i wiotkiej (bardzo cienkiej i mniejszej),
- posiada w środku biały punkt – pępek,
- w badaniu można też zobaczyć stożkowaty refleks świetlny.
Jaką rolę odgrywa błona bębenkowa? Oddziela ona przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego i chroni przed brudem oraz drobnoustrojami. Poza tym błona bębenkowa wibruje, kiedy dźwięk wpada do ucha. Następnie wibracje są przenoszone przez kosteczki słuchowe do ucha środkowego. Z tego względu pęknięcie błony bębenkowej pogarsza słuch.
Pęknięcie błony bębenkowej - przyczyny
Do najczęstszych powodów pęknięcia bębenka należą:
- zapalenie ucha zewnętrznego lub środkowego. Wówczas płyn wywiera ciśnienie na błonę bębenkową i czasem ją przerywa,
- wepchnięcie patyczka lub wykałaczki zbyt głęboko do ucha. Pęknięcie bębenka zdarza się również u dzieci, które wkładają do ucha np. patyk albo małą zabawkę,
- bardzo głośny dźwięk, np. eksplozja,
- zmiana ciśnienia w uchu (tak zwana barotrauma) np. podczas lotu samolotem (wznoszenie się i opadanie) lub nurkowania (ruch góra-dół), jazdy na dużych wysokościach,
- uderzenie w ucho (szczególnie otwartą dłonią),
- uraz głowy, zwłaszcza uraz podstawy czaszki w pobliżu ucha. Nierzadko zdarza się to podczas uprawiania sportu, wypadków samochodowych i upadku na ucho.
Pęknięcie błony bębenkowej - objawy
Uszkodzenie bębenka w uchu daje następujące objawy:
- nagły, ostry ból ucha albo odwrotnie – zmniejszenie się bólu (dzieje się tak, gdy masz zapalenie ucha),
- wyciek przeźroczystego, mętnego lub podbarwionego krwią płynu (najczęściej do 2-3 dni),
- dzwonienie w uszach (tak zwane szumy uszne),
- utrata słuchu – częściowa lub całkowita,
- swędzenie we wnętrzu ucha,
- zawroty głowy, wówczas dodatkowo nudności i wymioty,
- gorączka.
Jak wygląda pęknięcie błony bębenkowej? W momencie perforacji błony bębenkowej poczujesz nagły, bardzo ostry ból w uchu, następnie pojawi się krwawienie, pogorszenie słyszenia i dzwonienie.
Pęknięty bębenek w uchu - co robić
Czy bębenek w uchu się zrasta? Pęknięcie błony bębenkowej zazwyczaj goi się samo w przeciągu 2 miesięcy. Po tym czasie Twój słuch wróci do normy. Skonsultuj się z lekarzem, jeśli objawy nie zmniejszają się w ciągu kilku tygodni.
Jak wygląda diagnostyka? Lekarz zajrzy do wnętrza Twojego ucha urządzeniem o nazwie otoskop, żeby ocenić otwór (rozdarcie). Być może dodatkowo zleci audiometrię lub tympanometrię, żeby ocenić działanie błony bębenkowej i uszkodzenie słuchu. W razie zawrotów głowy skieruje Cię na konsultację u otolaryngologa.
W razie zapalenia ucha lub profilaktycznie, żeby mu zapobiec, może przepisać antybiotyk.
Jeśli odczuwasz ból, sięgnij po paracetamol lub ibuprofen. Ulgę przyniosą Ci także zimne lub ciepłe okłady.
Jeśli pomimo tych działań błona bębenkowa się nie goi, lekarz rozważy operację. Taki zabieg wykonuje się zazwyczaj w ambulatorium, co oznacza, że tego samego dnia wrócisz do domu. Najczęściej wykonuje się poniższe zabiegi:
- Myringoplastyka. W jej trakcie specjalista nakłada na dziurę/rozdarcie plaster nasączony lekiem, żeby przyspieszyć gojenie. Niekiedy zabieg trzeba powtórzyć.
- Tympanoplastyka. Zabieg ten stosuje się, gdy rozdarcie jest poważniejsze albo myringoplastyka nie dała poprawy. Polega ona na przeszczepie Twoich własnych tkanek, które tworzą plaster na rozdarciu.
Tympanoplastyka - przebieg i dalsze postępowanie
W trakcie operacji:
- Lekarz wykonuje małe nacięcie w okolicy ucha i pobiera spod skóry niewielki fragment tkanki. Nie martw się, niewielka blizna, jaka pozostanie, zostanie ukryta pod włosami.
- Do wnętrza ucha wprowadza się małe narzędzia chirurgiczne i “łata” dziurę w błonie bębenkowej przy pomocy tkanki.
- Następnie chirurg nakłada opatrunek, żeby przytrzymać “łatę”. Będzie chronił przed przedostaniem się do wnętrza ucha wody i bakterii. Noś ten opatrunek przez około 2-3 tygodnie.
- Na opatrunek nakładany jest wacik i przytrzymywany z pomocą bandaża.
- Na nacięcie skóry zakładane są szwy.
Jak dbać o ucho po operacji? Podstawowe zasady:
- przez pierwszą dobę po operacji nie prowadź auta ani nie pij alkoholu,
- codziennie zmieniaj wacik w uchu, ale nie wyjmuj opatrunku,
- utrzymuj ucho z dala od wilgoci. Jak? Zabezpieczając je bawełnianym wacikiem w trakcie prysznica i kąpieli,
- termofor lub ciepły, wilgotny ręcznik pomogą Ci zwalczyć dyskomfort,
- stosuj leki przeciwbólowe zalecone przez lekarza na receptę lub bez recepty,
- unikaj wydmuchiwania nosa, to może zniweczyć efekty operacji. W trakcie kichania miej otwarte usta, żeby zmniejszyć ciśnienie w uchu,
- zwolnienie lekarskie może być potrzebne w pierwszym okresie po operacji,
- do czasu wizyty kontrolnej nie pal papierosów, zrezygnuj z podróży samolotem oraz pływania, unikaj kontaktu z przeziębionymi osobami,
- po tygodniu zgłoś się do lekarza na zdjęcie szwów.
Jak długo potrwa gojenie się pękniętego bębenka? To zależy od wielkości rozdarcia. Małe zaczynają się goić w ciągu 1-2 dni, proces ten kończy się jednak dopiero po kilku miesiącach. Rokowania są bardzo dobre, aczkolwiek część pacjentów, u których gojenie nie nastąpiło przez 3-6 miesięcy, może mieć powikłania:
- uszkodzenie słuchu, najczęściej przemijające,
- nawracające zapalenia ucha środkowego,
- cystę w uchu środkowym, która powstaje z naskórka i woskowiny,
- zapalenie wyrostka sutkowatego (mastoiditis) – gdy infekcja przeniesie się na kości za uchem.
Pęknięcie błony bębenkowej - co możesz, a czego nie możesz?
Tak: przyjmuje leki typu paracetamol lub ibuprofen, żeby uśmierzyć ból,
Tak: na czas mycia włosów włóż do ucha zewnętrznego duży kawałek waty nasączony wazeliną,
Tak: staraj się spać na plecach albo na prawym boku gdy pęknięcie błony bębenkowej jest po stronie lewej i vice versa. W przypadku spania na plecach dobrze jest podłożyć pod głowę dodatkową poduszkę. Po co? Zmniejszy nacisk na uszy.
Nie: zanim ucho się nie zagoi, nie pływaj ani nie mocz ucha,
Nie: nie wkładaj niczego do ucha, (np. patyczka do czyszczenia),
Nie: nie wpuszczaj kropli do uszu (chyba że takie jest zalecenie lekarza),
Nie: staraj się nie dmuchać nosa zbyt intensywnie. Może to spowolnić gojenie się błony bębenkowej.
Czy mogę latać samolotem z pękniętym bębenkiem w uchu? I tak, i nie. Zasadniczo nie ma przeciwwskazań. Jednak, jeśli przeszedłeś operację błony bębenkowej, nie podróżuj samolotem do czasu otrzymania od lekarza informacji, że to będzie dla Ciebie bezpieczne.
Pęknięcie błony bębenkowej u dziecka
To częste zjawisko z 2 powodów. Po pierwsze ze względu na delikatne tkanki w uchu dziecka, po drugie – wąskie przewody słuchowe. Najczęstszą przyczyną pęknięcia błony bębenkowej u dzieci są infekcje uszu. One z kolei zdarzają się u nawet 5 na 6 maluchów do 3. roku życia. Infekcji sprzyja karmienie dziecka z butelki w pozycji leżącej czy też przebywanie w żłobku. Nietrudno doprowadzić do pęknięcia błony bębenkowej zbyt daleko wkładając patyczek. Dzieci nierzadko też wkładają do ucha ołówki bądź spinki do włosów. Nietrudno więc o nieszczęście.
Niezwłocznie udaj się z dzieckiem do lekarza w razie następujących objawów:
- duży ból,
- nudności i wymioty,
- krwawa lub ropna wydzielina z ucha,
- dzwonienie w uszach.
Skąd taki pośpiech? Jak napisaliśmy, tkanki maluchów są bardzo delikatne. Niewiele trzeba, żeby nieleczona infekcja przerodziła się w poważniejszy stan. Warto w ramach profilaktyki nauczyć dziecko, żeby nie wkładało przedmiotów do ucha. Ty jako rodzic unikaj podróżowania z dzieckiem samolotem, gdy jest przeziębione albo ma zapalenie zatok. Ciśnienie związane z lotem może prowadzić do pęknięcia błony bębenkowej.
Pęknięcie błony bębenkowej - zapobieganie
Na koniec kilka słów na temat zapobiegania. Jak uniknąć pęknięcia błony bębenkowej? Przede wszystkim zmniejsz ryzyko zapalenia ucha – rzuć palenie, unikaj bezpośrednich kontaktów z przeziębionymi ludźmi. Nie czyść uszu bawełnianymi patyczkami. W razie, gdy jakiś przedmiot dostanie się do Twojego ucha, skontaktuj się z lekarzem. Lecz infekcje, żeby uniknąć powikłań.
Więcej informacji na temat zdrowia uszu znajdziesz na naszym blogu.
