Audiogram – co to jest? Badanie audiometryczne ocenia słuch – to najprostsze wyjaśnienie. W artykule opiszemy wszystko, co powinieneś wiedzieć na temat badania audiometrycznego. Przyjrzymy się, czym jest, jak przebiega i jak się do niego przygotować. Poza tym odpowiemy na pytanie, jakie choroby wykrywa badanie audiometryczne oraz co robić dalej.
Audiogram - co to jest?
To jedna z metod, która pozwala na wczesne i precyzyjne wykrycie wad słuchu. W przypadku potwierdzenia podejrzenia, badanie to odpowie na pytanie o rodzaj (czyli “Jaki to ubytek?”) oraz poziom (“Jak duży to ubytek?”) ubytku słuchu. Okazuje się, że co najmniej 25% osób powyżej 50 roku życia ma ten problem. Jeszcze gorzej jest w grupie 80 lat i więcej. Tu odsetek sięga aż 50%.
Kiedy należy wykonać audiogram?
Audiogram jest precyzyjnym narzędziem diagnostycznym.
Podstawowe wskazania do wykonania tego badania to:
- szumy uszne – pacjent odbiera je najczęściej jako gwizdanie, szmer, dzwonienie lub piszczenie,
- zapalenie ucha zewnętrznego lub środkowego,
- zawroty głowy,
- problemy ze skupieniem,
- głośniejsze mówienie (zwracają na to uwagę osoby z otoczenia),
- trudności w słyszeniu szeptu,
- konieczność zwiększania głośności radia lub telewizora,
- trudności z rozumieniem słów w trakcie rozmowy (na żywo bądź telefonicznej),
- problemy z rozróżnianiem dźwięków.
Lekarz zleci też wykonanie badanie audiometrycznego, gdy szuka przyczyn niedosłuchu. Mogą nimi być:
- przewlekłe infekcje ucha,
- pęknięcie błony bębenkowej,
- choroby ucha wewnętrznego, np. choroba Ménière’a lub choroba autoimmunologiczna, która zajmuje ucho wewnętrzne,
- uraz ucha,
- choroby dziedziczne, takie jak otoskleroza,
- wady wrodzone,
- regularna ekspozycja na głośne dźwięki.
Badanie audiometryczne jest też elementem profilaktyki. Laryngolodzy zalecają wykonanie tego badania u zdrowych dorosłych co 1-2 lata.
Pierwsze badanie profilaktyczne tego typu wykonano u Ciebie po urodzeniu, najpóźniej przed opuszczeniem szpitala. Badanie to jest ważne, ponieważ u 1 na 1000 dzieci wykrywa się wrodzone uszkodzenie słuchu, co przekłada się na trudności w uczeniu się mowy.
Im szybciej wykona się tego typu badanie, tym wcześniej można pomóc maluchowi dzięki założeniu aparatu słuchowego, wszczepieniu implantu ślimakowego lub innego urządzenia. To z kolei przełoży się pozytywnie na wyniki w nauce, rozwój emocjonalny i kontakty społeczne.
Audiogram jest również narzędziem do kontroli słuchu podczas albo po chorobie, która może uszkodzić słuch np.
- po zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych,
- u pacjentów z chorobą naczyń mózgowych,
- w przypadku nowotworu mózgu,
- czy w razie stwardnienia rozsianego.
Badanie audiometryczne - na czym polega?
Jak wygląda badanie audiometryczne? Skupmy się na podstawowym badaniu – audiogramie tonalnym. Zasady są proste:
- Usiądziesz w kabinie, która izoluje dźwięki z zewnątrz,
- W słuchawkach (podobnych do tych, w których słuchasz muzyki) będziesz słyszeć tony o różnej głośności i wysokości,
- Gdy usłyszysz dźwięk, naciskasz pilot,
- Całość badania trwa około 20 minut,
- Wynik będzie miał postać wykresu tzw. audiogramu.
Badanie audiometryczne nie wymaga żadnego przygotowania, zostaniesz jedynie poproszony o przyniesienie dokumentacji medycznej. Istnieje niewiele przeciwwskazań do wykonania tego badania: przeziębienie oraz zapalenie ucha zewnętrznego i środkowego.
Otrzymałeś wynik audiogramu – gdzie jest norma, a gdzie problem?
Audiogram - jak czytać wyniki?
Audiogram jest dość prostym wykresem:
- na osi poziomej (X) znajdują się wartości częstotliwości w hercach (Hz), od 125 do 8000. Niską częstotliwość ma np. dźwięk pioruna, wysoką – gwizdek lub świerszcz,
- oś pionowa mierzy głośność dźwięku w decybelach (dB) w zakresie od -10 do 120. Niska wartość to np. szept, wysoka – młot pneumatyczny.
Na audiogramie znajdziesz też następujące symbole:
- O lub trójkąt (najczęściej czerwony) oznacza wynik z prawego ucha, słuch mierzony za pomocą słuchawek,
- X lub kwadrat (najczęściej niebieski) oznacza wynik z lewego ucha, słuch mierzony za pomocą słuchawek,
- < or [ to wynik z prawego ucha, przewodzenie kostne,
- > or ] to wynik z lewego ucha, przewodzenie kostne.
Badanie audiometryczne - wyniki prawidłowe i nieprawidłowe
Masz przed oczami audiogram. Norma to ciągła linia u góry wykresu (przy czym dla osób dorosłych optymalne są wartości od -10 do 25 dB). Im jest niżej, tym większa jest utrata słuchu. Linia łamana oznacza utratę słuchu w określonych częstotliwościach. Tak jest w skrócie.
Badanie audiometryczne – wyniki nieprawidłowe można podzielić na 3 grupy:
- Głębokość ubytku słuchu mierzona z wykorzystaniem przewodnictwa powietrznego jest znacznie niższa od mierzonej z wykorzystaniem przewodnictwa kostnego (2 linie rozbieżne). Niedosłuch przewodzeniowy, jak sama nazwa wskazuje, wynika z uszkodzenia struktur (błona bębenkowa, kosteczki słuchowe) odpowiedzialnych za przewodzenie fali dźwiękowej. Przykłady schorzeń odpowiedzialnych za niedosłuch przewodzeniowy to m.in.:
- wady rozwojowe,
- czop woskowinowy,
- ciało obce,
- otoskleroza, to inaczej nadmierne kostnienie kosteczek słuchowych,
- ostre i przewlekłe zapalenie ucha środkowego,
- guzy łagodne i złośliwe.
Typowe jest tutaj uczucie zatkania ucha.
- Na wykresie głębokość ubytku słuchu, która jest mierzona z wykorzystaniem przewodnictwa kostnego i powietrznego jest na podobnym poziomie. Wówczas mówi się o niedosłuchu odbiorczym (czuciowo-nerwowym). Wynika on m.in. z uszkodzenia komórek słuchowych ślimaka. Przyczyną może być np.:
- starzenie się (age-related hearing loss – ARHL lub presbycusis), jako wynik kilku czynników – genetycznych, narażenia na hałas, uszkodzenia komórek i procesów neurodegeneracyjnych,
- uraz akustyczny, mechaniczny, w odpowiedzi na hałas,
- choroba Meniera, która oprócz pogorszenia słuchu charakteryzuje się zawrotami głowy i szumami usznymi,
- zatrucie lekami (tak zwanymi ototoksycznymi),
- zaburzenia endokrynologiczne,
- stwardnienie rozsiane.
W niedosłuchu odbiorczym charakterystyczne jest złe rozumienie mowy, lepsze słyszenie dźwięków niskich niż wysokich (męskich niż kobiecych) i istotne pogorszenie mowy w hałasie.
- Niedosłuch mieszany wynika z jednoczesnego uszkodzenia ucha środkowego i wewnętrznego.
Audiometr - inne badane parametry
Audiometr to nie tylko podstawowy wykres. To też inne aspekty słyszenia, między innymi:
- rozpoznawanie mowy,
- procent rozpoznawania słów,
- próg słyszenia,
- dyskryminacja mowy,
- tympanometria,
- odruchy słuchowe.
Dlatego też po utrzymaniu wyniku tego badania zwróć się z prośbą o interpretację audiogramu do specjalisty – laryngologa.
Ciężkość upośledzenia słuchu
Audiogram może pokazać wszystkie stopnie upośledzenia słuchu – od lekkiego do całkowitej głuchoty:
- ubytek lekki – osoby nie słyszą dźwięków cichych oraz mają trudność z rozumieniem mowy w hałasie (30-40 dB)
- ubytek średni – wówczas osoby nie słyszą dźwięków cichych i o średniej głośności. Mają też duże trudności z rozumieniem mowy, zwłaszcza w hałasie (40-60 dB),
- ubytek głęboki – osoby słyszą tylko niektóre, bardzo głośne dźwięki, a rozmowy w dużym gronie wiążą się ze znacznym wysiłkiem (70-90 dB),
- resztki słuchowe – (100-120 dB),
- głuchota – całkowity brak reakcji na dźwięk.
Audiogram - i co dalej?
Wykonałeś badanie audiometryczne. Masz w ręce wynik (audiogram), zapytasz, co dalej. Otóż warto zwrócić się z prośbą o interpretację audiogramu do specjalisty – laryngologa. Lekarz omówi z Tobą diagnozę i możliwości leczenia. Może to być:
- oczyszczenie uszu z woskowiny,
- dobranie aparatu słuchowego,
- leczenie infekcji uszu,
- zabieg chirurgiczny,
- i wiele innych.
Laryngolog może też skierować Cię do audiologa, żeby poszerzyć diagnostykę. Audiolog jest lekarzem, który specjalizuje się w narządzie słuchu. Może być też laryngologiem, którego obszarem zainteresowań jest głowa i szyja, zatem nie tylko uszy, ale też gardło i zatoki.
Podsumowanie
Badanie audiometryczne jest jedną z metod diagnostycznych w wachlarzu laryngologa i audiologa. Specjalista stosuje ją jako profilaktykę, ale też do poszukiwania przyczyny niedosłuchu i oceny słuchu po chorobie. Choć wynik w postaci wykresu jest dość łatwy do interpretacji, ostateczną ocenę należy pozostawić laryngologowi.
Audiogram szybko i bezboleśnie bada słuch – a właściwie poziom i rodzaj uszkodzenia słuchu. Lekarz ten po postawieniu diagnozy odpowiednim leczeniem pomoże usunąć lub chociaż złagodzić Twoje dolegliwości.
